4

مختصری از زندگینامه سید محمد کاظم طباطبایی یزدی

 

مرحوم آیت الله سید محمد کاظم طباطبائی یزدی، معروف به صاحب عروه، به سال ۱۲۴۷ ق (یا ۱۲۵۶، بنا به اختلاف اقوال) در ده کَسْنَویّه یزد که اینک جزو شهر شده ، در خانواده ای کشاورز چشم به جهان گشود.
وی دروس مقدماتی را در مدرسه علمیه دو منار یزد گذراند؛ سپس برای فراگیری سطوح بالاتر راهی مشهد شد. در آن جا، هیأت و ریاضیات را آموخت و آن گاه به اصفهان آمد و از محضر علمای وقت؛ شیخ محمدباقر نجفی، (پدر بزرگوار آقانجفی اصفهانی و حاج آقا نورالله)، سید محمد باقر خوانساری (صاحب «روضات الجنّات»)، آیت اللّه میرزا محمّدهاشم چهارسوقی و آیت اللّه ملامحمّد جعفرآبادی، کسب علم و فضل نمود و از مرحوم نجفی اجازه اجتهاد گرفت.
سید در سال ۱۲۸۱ قمری، وارد حوزه نجف اشرف شد. ورودش با وفات شیخ اعظم مرتضی انصاری و انتقال مرجعیت به میرزای شیرازی مصادف بود. آن بزرگوار از محضر فقهای بزرگی هم چون میرزای شیرازی، شیخ مهدی جعفری، شیخ راضی نجفی (فرزند شیخ محمد جعفر)، شیخ مهدی جعفری و آیت الله شیخ مهدی آل کاشف الغطا ، کسب فیض کرد تا آن که خود مستقلاً در نجف به تدریس و تعلیم فقه و سایر علوم پرداخت و دیری نگذشت که از بزرگترین مراجع عصر خود شد؛ بویژه پس از درگذشت مرحوم آخوند خراسانی، اکثریت قاطع شیعیان جهان، مقلد و مطیع فتوای او شدند.


 در خصوص مقام علمی سید،همین بس که در دوران اخیر، تمام فقهای عظام، آغاز مرجعیت خویش را نوعاً با نشر حواشی خویش بر کتاب فقهی ایشان، یعنی «عروة الوثقی» اعلام می کنند.
در سال ۱۳۲۴ ق. انقلاب مشروطه در ایران به پیروزی رسید؛ نخستین مجلس شورای ملی ایران تاسیس شد؛ اختیارات شاه و دربار كاسته شد و مجلس شورای ملی قوانینی برای حل مشكلات  سیاسی - اقتصادی - فرهنگی و آموزش كشور تدوین نمود.
مراجع تقلید نجف از جمله آخوند خراسانی، شیخ عبدالله مازندرانی و میرزا حسین تهرانی از ابتدای مشروطه به پشتیبانی آن بر آمدند. در ایران نیز آیة الله سید محمد طباطبایی و آیة الله سید عبدالله بهبهانی، رهبری نهضت مشروطه را بر عهده داشتند. اما گروهی از مراجع تقلید و مجتهدان ، پس از مدتی كه عملكرد روشنفكران غربزده و برخی از نمایندگان مجلس را در مخالفت با مذهب مشاهده نمودند، خواستار مشروطه مشروعه شدند. آیة الله شیخ فضل الله نوری رهبری مجتهدان هوادار مشروطه مشروعه را در ایران - كه تعدادشان به بیست می رسید - به عهده داشت. آیة الله العظمی سید محمد كاظم یزدی نیز جزو این گروه بود. وی خواستار برپایی حكومت اسلامی و نظام مشروطه موافق با شرع اسلام بود. او از ابتدا سكوت كرد. زیرا سه تن از مراجع تقلید نجف، پشتیبان مشروعه بودند.
علمای موافق مشروطه هر چند قصد اصلاح داشتند و در صدد تغییر اوضاع به نفع اسلام بودند اما آیة الله سید محمد كاظم یزدی، دستی پنهان را می دید كه از آغاز، مشروطیت را از مشروعیت جدا می كرد و برای دین و دینداران نقشی در سیاست قائل نبود. آن فقیه دوراندیش به جمعی از شاگردانش گفته بود:
"عاقبت مشروطه را تاریك می بینم. چون آقایان به اسلام و روحانیت رحم نخواهند كرد. می بینیم روزی را كه عمامه از سر روحانیت برداشته، آنان را از صحنه كنار خواهند زد."
بعد از اعلان قانون اساسی در دولت عثمانی، آیة الله سید محمد كاظم یزدی به مخالفت با آن برخاست و به سختگیری و آزار و اذیت مسلمانان از سوی آن دولت اعتراض نمود به طوری كه حكومت عثمانی او را به تبعید خارج از عراق تهدید كرد.
اهمیت موضع گیری سید در برابر خودی های دگر اندیش ، وقتی آشكار می شود كه بدانیم یكی از رهبران ترك تلاش نمود تا شاید بتواند با اقداماتش او را از نظرش منصرف سازد تا وی دست از مخالفت با قانون اساسی دولت عثمانی بردارد. از همین رو در نجف اشرف به زیارت سید شتافت و از او خواست كه با فتوایش قانون اساسی آنان را مورد تأیید قرار دهد. سید پس از اندكی درنگ جواب داد:
_ شعار شما، شعار غربی و قانون شما، گرفته شده از بیگانه است. اینها كه از آزادی و دموكراسی دم می زنند ، در پوشش مظاهر غربی، جز نابودی اسلام چیزی در سر ندارند!


* آثار علمی
۱. عروة الوثقی
۲. حاشیه بر مكاسب
۳. رساله فی التعادل و التراجیح
۴. الصحیفه الكاظمیه
۵. السوال و الجواب
۶. رساله اجتماع امر و نهی

سرانجام سید محمد کاظم طباطبائی یزدی ، شب سه شنبه ۲۸ ماه رجب سال ۱۳۳۷ه.ق، نزدیك طلوع فجر به ملكوت اعلی پیوست. بدن مبارك او در صحن مطهر حضرت علی (علیه السلام)، در ایوان كبیر (پشت جامع عمران، جنب در طوسی، پشت سر مبارك حضرت علی "علیه السلام" و در جوار پسر شهیدش) به خاک سپرده شد.

Copyright © 1387/11/11 - 1397 zohoor.ir تمام حقوق مادی و معنوی برای پایگاه نشر معارف قرآن و ولایت محفوظ است.
Template Design:Akin Group
بازگشت به بالا