4

مختصری از زندگینامه شیخ آقا بزرگ تهرانی



نام کامل: محمد محسن بن‌ علی ‌بن‌ محمدرضا ‌بن‌ ‌محسن ‌بن‌ علی ‌اکبر بن باقر منزوی تهرانی
لقب: آقا بزرگ تهرانی
زادروز: ۱۱ ربیع‌الاول ۱۲۹۳ق - تهران
درگذشت: ۱۳ ذی‌الحجه ۱۳۸۹ق
آرامگاه : نجف
محل زندگی: تهران، نجف، کاظمین، سامرا
_______________________________________________________________________

 

آقابزرگ تهرانی، فقیه و کتاب‎شناس شیعی در ۱۱ ربیع‎الاول سال ۱۲۹۳ه.ق، در تهران به دنیا آمد.
پدر و پدربزرگش از روحانیون این شهر بودند. جد بزرگش، حاج‎ محسن، بازرگان بود و به یاری منوچهرخان معتمدالدوله گرجی، نخستین چاپخانه ایران را بنیاد نهاده بود.
نام شیخ آقابزرگ تهرانی، محمّد محسن و نام جد بزرگ ایشان است. در میان تهرانی ها از دیرباز عادت چنین بود که پسری را که هم نام جد بزرگ خانواده بود، به اسم «آقا بزرگ» صدا کنند. این رسم درباره فرزندان دیگر هم به کار برده می شد به این ترتیب که پسری که هم نام پدرِ پدر نامیده می شد «آقا کوچک» و دخترانی که به اسم جده بزرگ و مادرِ مادر نامیده می شدند به ترتیب «خانم بزرگ» و «خانم کوچک» خوانده می شدند. محمّد محسن نیز تابع این رسم و عادت به نام «آقا بزرگ» نامیده شد، با این تفاوت که او به راستی «آقایی بزرگ» شد.

آقابزرگ، تحصیلات مقدماتی خود را در مدرسه دانگی آغاز کرد و در مدرسه پامنار و سپس در مدرسه فخریه (مروی) ادامه داد. وی ادبیات عرب را نزد شیخ‎ محمد حسین خراسانی و شیخ‎ محمدباقر معزوالدوله، منطق را نزد میرزامحمد تقی، سطوح اصول را نزد سیدعبدالکریم مدرسی، سید محمد تقی گرکانی و شیخ‎ علی ‎نورایلکایی آموخت و اندکی ریاضیات نیز، نزد میرزا ابراهیم زنجانی فراگرفت و بعدها به مطالعاتی در تاریخ ادبیات و رجال حدیث پرداخت.

وی در ۱۰ جمادی‎الثانی ۱۳۱۵، به قصد ادامه تحصیل به نجف رفت و تا سال ۱۳۲۹ در این شهر به کسب دانش پرداخت.
در سال ۱۳۲۹ به کاظمین رفت و به منظور تدوین بزرگرین دایرة‎المعارف کتاب‎شناسی شیعی- الذّریعه‎الی‎تصانیف‎ الشّیعه- به تحقیق و تتبع پرداخت. چندی بعد به سامرا رفت و ضمن ادامه کار خود در آنجا، در مجلس درس میرزامحمد تقی شیرازی نیز حاضر شد. در سال ۱۳۳۵ به کاظمین بازگشت، دو سال درآنجا ماند و باز به سامرا رفت.
در ۱۳۵۴ به نجف بازگشت و به منظور چاپ الذریعه، چاپخانه‎ای به نام "مطبعه‎ السعاده"، بنیاد نهاد اما دولت پادشاهی عراق به بهانه‎‌های گوناگون مانع کار وی شد. شیخ‎، جلد نخستین ذریعه را در مطبعه ‎الغری به چاپ رساند، اما انتشار آن، باز هم درنتیجه مخالفت دولت عراق، شش ماه به تعویق افتاد.
آقا بزرگ برای تدوین و تکمیل این دایرة‎المعارف به سفرهای طولانی نیز پرداخت. از بیشتر کتابخانه‎های عمومی عراق و ایران و سوریه و فلسطین و مصر و حجاز و بسیاری از کتابخانه‌های خصوصی در این کشورها، دیدن کرد و به بررسی کتب آنها پرداخت. وی در ۶۲ کتابخانه، شخصاً کاوش کرد و فهرست‌های بسیاری از کتابخانه‎های دیگر را نیز مورد مطالعه قرارداد.

* مهمترین آثار آقابزرگ تهرانی:
- «الذریعه الی تصانیف الشیعه»: در مورد کتابهای شیعه
- «طبقات اعلام الشیعه»: در مورد معرفی زندگینامه علمای تشیع
- و همچنین بالغ بر سی عنوان کتاب دیگر به رشته تحریر درآورده است. از مهم ترین کتاب های وی می توان به «هدیه الرازی الی المجدد الشیرازی»، اشاره کرد که شرح حال مرجع بزرگ، میرزای شیرازی است.

سرانجام پس از هشتاد سال تلاش بی وقفه، خدمت صدیقانه و عبادت مخلصانه فقیه وارسته و کتابدان امین، شیخ آقا بزرگ تهرانی در ۱۲ اسفند ۱۳۴۸.ش (مطابق با ۱۳ ذی الحجّه ۱۳۸۹.ق)، در سن ۹۶ سالگی چشم از جهان فروبست و همگان را در غم و اندوه بسیار رها کرده و به دیدار حق شتافت.
آیت اللّه مدنی (شهید محراب) پیکر پاک او را غسل داد و کفن کرد و آیت اللّه العظمی سیدابوالقاسم خویی از مراجع نجف در صحن شریف علوی بر پیکر پاکش نماز خواند. او را در آستانه کتابخانه خود دفن کردند.

Copyright © 1387/11/11 - 1397 zohoor.ir تمام حقوق مادی و معنوی برای پایگاه نشر معارف قرآن و ولایت محفوظ است.
Template Design:Akin Group
بازگشت به بالا