4

مختصری از زندگینامه شیخ عباس قمی

 

عباس بن محمدرضا القمی، مشهور به «شیخ عباس قمی» و نیز «محدث قمی» از محدثان شيعی پركار قرن چهاردهم هجری است. وی در سال ۱۲۹۴ ه‍.ق (۱۲۵۴ ه‍.ش)، در قم متولد شد.
در سن بيست و دو سالگی به نجف رفت و شش سال آنجا ماند. پس از آن دوباره به ايران برگشت و تا آخر عمر، يعنی تا ۶۵ سالگی در قم درس خواند و درس داد. پدرش محمدرضا، كاسبی متدين و آگاه به احكام دين مبين اسلام بود، چنانكه مردم برای آگاهی از فروع فقهی و وظايف مذهبی خويش به ايشان رجوع می كردند.

وی پس از فراگيری بخشی از علوم دينی، مقدمات و سطح در نزد علمای عصر خويش در حوزه علميه قم، سرانجام در سال ۱۳۱۶ ه‌.ق، برای تكميل تحصيلات در سطوح عالی فقه و اصول به حوزه علميه نجف رهسپار شد و چون در علوم نقلی به ويژه حديث، استعداد درخشانی داشت از فقيه و محدث‌بزرگ آن عصر، حسين بن محمدتقی طبرسی معروف به «محدث نوری»، بيشتر كسب فيض كرد.

وی در سال ۱۳۱۸ ه‌.ق، به سوی خانه خدا و زيارت مشاهد مشرفه بار سفر بست و سپس به سوی وطن خويش، قم مراجعت كرد، اما پس از ديدار با والدين و خويشان، دوباره رهسپار نجف اشرف و مجلس محدث نوری شد. محدث نوری در سال ۱۳۲۰ ه‌.ق درگذشت. محدث قمی نيز پس از درگذشت استادش، حدود ۲ سال در شهر نجف ماندگار شد و از خرمن معارف دينی خوشه‌ها چيد.

در سال ۱۳۴۰ ه‌.ق (۱۳۰۰ ه‌.ش)، يعنی يك سال پس از تصرف تهران توسط رضاخان‌ پهلوی، مرحوم شيخ عباس قمی به دعوت آيت الله شيخ عبدالكريم حايری يزدی – كه به خواهش علمای عصر خويش برای تجديد مركزيت حوزه علميه قم، در اين شهر ماندگار شده بود – برای تدريس به حوزه علميه ی كهن قم فراخوانده شد و در همين ايام؛ يعنی سال ۱۳۴۴ ه‌.ق، مهمترين كتاب حديثی ايشان، يعنی «سفينه البحار و مدينه الحكم و الآثار» – كه فهرست موضوعی تفصيلی برای احاديث كتاب عظيم و بيش از صد جلدی «بحار الانوار»، تأليف علامه مجلسی است – پس از سالها تلاش شبانه روزی مؤلف در دسترس علاقمندان قرار گرفت و به اين ترتيب می توان گفت او به كتاب عظيم «بحارالانوار» حيات مجدد بخشيد و مبلغان را در دفاع از اسلام به سلاحی كاری مجهز نمود.
شيخ عباس قمی در اين كتاب ، علاوه بر فهرست احاديث و آيات قرآن، گاه به بيان مطالب مهم و تحقيقات ژرفی نيز اهتمام ورزيده و علاوه بر اين، شرح حال مختصری از مشاهير و بزرگان علمای شيعه و سنی و حتی برخی از شعرا و اديبان را نيز ضميمه كرده است. اما البته مزيت اساسی اين كتاب آن است كه مؤلف، همه آداب ظاهری و باطنی نقل حديث را ، از قبيل پاكيزگی ظاهر و باطن و خلوص نيت و پرهيز از اغراض مادی، رعايت نموده است.

 

او زندگی‌اش را وقف اسلام كرد تا آن جا كه روزانه افزون از ۱۷ ساعت مطالعه می‌كرد و می‌نوشت. وی حماسه‌ای در عرصه‌ی احيای انديشه شيعی آفريد. وی با رجوع به منابع و مأخذ معتبر اسلامی كه در صلاحيت و توانمندی علمی و عملی او بود، به تدوين تاريخ اسلام با نام «منتهی‌الآمال» همت گماشت كه يك دوره تاريخ تحليلی و مستند است.
 ديگر كتاب ارزنده وی «پيرامون نهضت امام حسين (علیه السلام) و وقايع كربلا» نام دارد.

شيخ عباس قمی در دورانی كه معنويت و حقيقت دين، مورد هجوم بود به تدوين، تنظيم و ارايه كتاب دعايی با نام «مفاتيح‌الجنان» شامل يك دوره اعمال واجب و مستحب در طول سال، همت گماشت. پس از رسالات سيد بن طاوس و .. علامه مجلسی، كاری بدين عظمت و كامل در عالم شيعه نبود. اين كتاب در تمام خانه‌ها و اماكن مقدسه به عنوان رساله‌ای در باب «سير و سلوك» علمی و عملی، برای مشتاقان عرفان عملی درآمد كه هر روز بر اهميت و ضرورت آن افزوده می‌شود.

شيخ عباس قمی ۸ جلد كتاب با عنوان "مستدرك‌ بحارالانوار" برای متخصصان حديث تدوين كرد كه در حوزه‌های علميه دستمايه‌ای برای عالمان دينی است.

* از ديگر آثار شيخ عباس قمی:
- تخليص " معراج‌السعادة " اثر ملا احمد نراقی.
- تدوين يكصد كلام از سخنان امام علی (علیه السلام).
- "منازل الآخرت"، به عنوان توشه‌ی راهيان ابديت و شناخت منازل موت، قبر، سؤال و جواب و عالم برزخ.

* آنچه در اعمال شيخ مهم است اين است كه:
وی بدون آن كه وارد جدال مكتبی، درگيری و يا رويارويی با مهاجمان و معاندان دينی شود، با تبيين و تدوين معارف اسلامی، سدی محكم در برابر سيل بنيان كن بی‌دينی در ذيل عناوين مختلف شد.

شيخ عباس قمی غروب روز ۲۲ ذی الحجه سال ۱۳۵۹ ه.ق، حالش منقلب گرديد و پی در پی نام ائمه اطهار (عليه‏االسلام) را بر زبان جاری می ساخت. آن شب به علت كسالت فراوان، نمازهايش را نشسته خواند و نيمه شب دعوت حق را لبيك گفت و در سن ۶۵ سالگی به لقاءاللّه‏ پيوست و در صحن مطهر حضرت اميرالمؤمنين (عليه‏ السلام) ، كنار مرقد استادش محدث نوری، به خاك سپرده شد.

Copyright © 1387/11/11 - 1397 zohoor.ir تمام حقوق مادی و معنوی برای پایگاه نشر معارف قرآن و ولایت محفوظ است.
Template Design:Akin Group
بازگشت به بالا